info@okuyanbilir.com

BEYAZ GEMİ

BEYAZ GEMİ

Beyaz  Gemi ; 1970 yılında Cengiz Aytmatov’un yazdığı,  birçok metaforlarla dolu bir eserdir. Konusunu Kırgız kültürü ve inancı  , biraz da Aytmatov’un hayatından  almıştır.

‘‘ Gözlerini hiç kapamıyordu yüzerken. Balıklarda gözleri açık yüzerdi çünkü. Onlara imreniyor , bir balık olup akıntı boyunca ta uzaklara kadar yüzmeyi hayal ediyordu. ’’ syf32

‘‘ Ninem benim yabancı olduğumu söylüyor. Boşuna yedirip içirilermiş beni , onlara hiçbir hayrım dokunamazmış. Ama baba , ben yabancı değilim ki ! Her zaman dedemle beraberdim ben. Asıl yabancı olan kendisi çünkü sonradan gelen o. Kalkmış bir de bana yabancı diyor ! ’’ syf41

‘‘ Eğer yıldızlar insan olsa , gökyüzü onlara dar gelir , sığmazlardı. Eğer balıklar insan olsa , nehirler ve denizler onlara yetmezdi. ’’ syf59

‘‘ Hayır, büyüyünce benim maral yavrularımı öldürmezler. Ben onların anaları olacağım, onlar da benim çocuklarım. İnsan öz kardeşlerini öldürür mü? ’’ syf61

METAFORLAR

Beyaz Gemi :  Hayallere giden yolda yardımcı araç ya da bir umut olarak görülmüştür.

Orozkul : Vurdumduymaz , kavgacı kişiliğiyle Kırgızistan’ı sömüren Rusya’yı temsil etmektedir.

Maral Ana : Aslında bir hayaldir. Kırgız kültürü ve inancını temsil etmektedir.

    Türk mitolojisinde bozkurt gibi geyik de bir sembol olarak kulanılmıştır. Kırgızların Manas Destanı’nda,  Aytmatov’un da  Gün Olur Asra Bedel adlı eserinde konu edindiği ,  ‘‘mankurt’’tan bahsedilmiştir.  Bir inanışa göre Burhan Dağı’nda bir mankurt ve geyiğin türemesiyle soyun devam ettiği düşünülür.

        Yine Yakut Türkleri’ne göre  kutsal olanın kanı akıtılmaz , öldürülecekse de boğularak öldürülür. Maral Ana konusunda bu inancın bozulduğu görülür.

Baba : Çocuğun toplumsal kabulü için gerekli kişidir.

 

Mümin Dede ve Nine : Kırgız topraklarına yapılanlara tepki veren halktır.

Bekey Teyze : Rusya topraklarını temsil etmektedir. Karakterlerden ‘ Senin genini kabul etmiyor bu toprak! ‘ söylemi bu düşünceyi doğrular niteliktedir.

Çocuk : Aslında Aytmatov’dur. Onun çocukluğudur. Hikayede ismini vermemesi o dönemdeki Kırgız gençliğinin ortak sesi olmak istemesidir.

   Çocuk , Kırgızlar için önemli bir konuma sahiptir. Soyun ve halkın devamlılığının sembolüdür. Bir Kırgız atasözü olan ‘‘ Baban sağ iken halkını , ata binerken topraklarını tanı.  ’’ , yine çocuğun önemini vurgular niteliktedir.

‘‘ ‘ …İnsanın mutlu olması ve bu mutluluğu başkalarına da vermesi bazen ne kadar kolay oluyor ! ’ diyordu. Hep böyle , evet tam o anda olduğu gibi yaşamalıydı insan. Ama gerçek hayat bu değildi. Mutluluğun yanı sıra , peşini hiç bırakmayan , insanın ruhunu , bütün hayatını allak bullak eden felâketler , mutsuzluklar da vardır. ’’ syf93

“Akakiy Akakiyeviç bugünü hayatının bayram günü olarak kabul etti.” (Sayfa:45)

“Hangi gün olduğunu bilmiyorum, tel bildiğim kahramanımızın yaşadığı günlerden en güzel olanıydı, Petroviç’in paltoyu dikmeyi bitirdiği gün.” (Sayfa:42)

“Tüm varoluşu böylelikle bir mana kazandı; sanki evlenmiş, artık yalnız değilmiş de yanında başka birisi, onunla aynı yolda yürüyen bir hayat arkadaşı varmış gibi hissediyordu.” (Sayfa:39)

Cengiz Aytmatov

  Aytmatov , 1928 yılında Kırgızistan’da doğmuştur. Dönemin siyasi gelişmeleri , zor bir çocukluk geçirmesine neden olmuştur. Babaannesi Ayıkman Hanım torununu efsane ve masallarla büyütmüştür. 1946 yılında Cambul ( Kırgızistan ) ‘da bulunan Veteriner Teknik Okulu’nda eğitimine başlamış ,  1953 yılında mezun olmuştur. Fransız şair Louis Aragon tarafından Cemile adlı eserinin  tercüme edilmesi ve Aragon’un hikayeyi  ‘‘ dünyanın en güzel aşk hikayesi ’’ olarak okuyucuya sunması  Aytmatov’un şöhreti yakalamasını sağlamıştır.  1970 yılında yayımlanan Beyaz Gemi edebiyat dünyasında yerini bulmuştur. 1980’de Gün Olur Asra Bedel kitabıyla yükselişine devam etmiştir. 2008 yılında geçirdiği rahatsızlık sebebiyle hayata veda etmiştir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir