info@okuyanbilir.com

Dönüşüm

DÖNÜŞÜM

Kafka’nın en uzun ve en tanınmış öyküsüdür Dönüşüm. Kafka, Felice Bauer’e gönderdiği mektupta şu an Amerika romanını yazdığını, ilerleme kaydedemediğini ve bunun da canını sıktığını söyler Kafka. Bu nedenle bir öykü yazarak romanına ara vermek ister. İşte bu sayede baş karakterimiz Gregor Samsa’nın bu ilginç serüveni bizlere ulaşmış olur.

Dönüşüm; kendisini işine ve ailesine adamış, kumaş pazarlamacılığı yapan Gregor Samsa’nın artık bu sistemleşmiş hayatın içinde bir köle olmaktan bıkarak, bir sabah kendini yatağında kocaman bir böceğe dönüşmüş şekilde bulmasıyla başlar ve işler gittikçe karmaşıklaşır.

İşte bu öykü, Gregor Samsa gibi birey olmasını başarıp sisteme başkaldıran insanlara düşman kesilen toplumlar için büyük bir ders niteliğinde aslında. Samsa’nın ailesinde olduğu gibi aslında çocuklarının iyiliğini isteyip ama fark etmeden onları sistemin içinde köleleşmeye mecbur bırakan aile biçimleri ortadan kalkana kadar, Dönüşüm geçerliliğini koruyacak ve onlara bu gerçeği göstermeye devam edecektir.

– Gregor Samsa bir sabah huzursuz düşlerinden uyandığında kendini yatağında kocaman bir böceğe dönüşmüş olarak buldu. (1.sayfa)

– “Biraz daha uyusam ve tüm bu saçmalıkları unutsam nasıl olur acaba,” diye geçirdi içinden. (2.sayfa)

– …sürekli değişen, hiç kalıcı ve samimi olmayan insan ilişkileri. Şeytan görsün hepsinin yüzünü! (2.sayfa)

– “Şu sabahları erken kalkmak yok mu,” diye geçirdi içinden, “insanı tamamen aptallaştırıyor. Oysa insan uykusunu alabilmeli.” (2.sayfa)

METAFORLAR

Gregor Samsa:  Ailesi için kendini feda etmiş, işine sadık talihsiz bir bireydir Bay Samsa. Bundan dolayı fedakarlığı simgeler. Aslında bir nevi Kafka’dır bu karakter.

Böcek:  Burada hayvan olarak böcek rastgele seçilmemiştir. Çünkü böceklerden herkes iğrenir, tıpkı dönüşümünden sonra herkesin Samsa’dan iğrenmesi gibi.

 

Gregor’un Kız Kardeşi:  İlk başlarda sadece Gregor’la ilgilenen tek kişiyken, sonra çıkarı için onu evde istememektedir. Menfaatçi insanları temsil eder burada kız kardeş.

Gregor’un Ailesi:  Onlar için her şey paradır hatta bu nedenle Gregor’u bile ticari bir araç olarak görürler. Gregor böceğe dönüşünce de işleri bitmiştir artık onunla. Sömürgeci devletleri simgeler burada aile bir bakıma.

Kiracılar:  Aile başta parayı getiren kişi Gregor olduğu için onunla iyi geçiniyordu, Gregor dönüşünce ise onunla işleri kalmadı. Artık evin bir odasını verdikleri kiracılarla iyi geçinmek için ellerinden geleni yapıyorlardı. Çünkü yeni para makinaları bu insanlardı.

– Daha dün akşam gayet iyiydim, annemler biliyorlar, ya da şimdikinden daha iyiydim, dün akşam bunların olacağını biraz sezmiştim. Yüzüme bakan anlardı. (13.sayfa)

– “Şu sabahları erken kalkmak yok mu,” diye geçirdi içinden, “insanı tamamen aptallaştırıyor. Oysa insan uykusunu alabilmeli.” (2.sayfa)

– Dış kapının kapandığı duyulmamıştı; herhalde açık bırakmışlardı, büyük bir felaketin yaşandığı evlerde bırakıldığı gibi. (14.sayfa)

– Fakat aynı zamanda sakin, olabildiğince sakin düşünmenin çaresizce karar vermekten çok daha iyi olduğunu arada bir düşünmeyi de ihmal etmiyordu. (7.sayfa)

Franz Kafka

Kafka 1883’te Çek asıllı Yahudi bir ailenin çocuğu olarak, Prag’da dünyaya geldi. Yoksul bir aileden gelen babası, çok çalışarak zamanla zenginleşti ve Prag’a yerleşti. Annesi ise varlıklı bir Alman Musevi’sidir. Birinci Dünya Savaşı’nı ve Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun yıkılışını yaşamıştır. Kafka, ailenin en büyük çocuğudur kendinden önce iki erkek kardeşi küçükken hayatlarını kaybetmişlerdir. Kız kardeşleri Elli, Valli ve Ottla ise Nazilerin yaptığı Yahudi katliamı sırasında hayatlarını kaybetmişlerdir.

Genç yaştaki yazma merakına rağmen, babasının zoruyla da olsa geçinebilmek ve bir meslek elde edebilmek için hukuk okudu. Burada kadim dostu Max Brod’la tanıştı ve edebiyat camiasına dahil oldu. Felice Bauer’le iki kez nişanlanmasına rağmen yazarlığını olumsuz yönde etkileyeceğini düşündüğü için nişanını bozdu ve bu ilişki geride beş yüzü aşkın mektup bıraktı. 1917 yılında vereme yakalandığını öğrendi. 1920’de Milena Jesenka ile tanıştı. Mektuplaşmaları her ne kadar arkadaşça başladıysa da sonradan büyük bir aşka dönüştü fakat Milena evli olduğu için bu aşk Kafka’yı mutlu etmek yerine onu derin acılara sürükledi.1922’de emekli oldu ve sağlık durumu gittikçe kötüleşti.       3 Haziran 1924’te kaldırıldığı hastanede hayata veda etti.

Kafka’nın içine kapanık ve huzursuz bir insan olmasının sebebinin annesine borçlu olduğu söylenir. Çeşitli toplumsal ve ailesel sorunlar yüzünden çevresine yabancılaşarak kendisini dış dünyadan soyutlamak ister. Her ne kadar annesi gösterilse de babasının da bu işte büyük bir rolü vardır.

Kafka ölümünden önce yakın dostu Max Brod’a bazı eserleri hariç diğer eserlerinin hepsini yakmasını istemiştir fakat Max Brod, yaşadığı dönemde çok fazla tanınmayan Kafka’nın eserlerinin değerini çok iyi bildiği için bu isteğe uymamış ve o çalışmaları bir şekilde yayımlamıştır. Bu sayede dünya edebiyatı Kafka gibi önemli ve usta bir şahsiyeti tanıma şansı bulmuştur.

– Gerçekten de Gregor aileden miras kalmış mobilyalarla rahat döşenmiş bu sıcak odayı, içinde oradan oraya rahatça sürünebileceği bir mağaraya dönüştürmeyi ve insan geçmişini de aynı hızla unutmayı istemiş miydi? (41.sayfa)

– Derken başı kendiliğinden düştü ve burun deliklerinden son nefesini verdi. (69.sayfa)

– Fakat ya şimdi bütün bu huzur, bütün bu rahatlık ve memnuniyet korkunç bir şekilde sona erecek olursa? (26.sayfa)

– …ailesi şükranla parayı alıyor, Gregor memnuniyetle parayı veriyordu fakat artık aralarında özel, sıcak bir ilişki kurulamıyordu. (33.sayfa)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir